MHD-21 Solved Assignment 2026-27 in Hindi | मीरा का विशेष अध्ययन
परिचय
MHD-21: मीरा का विशेष अध्ययन हिंदी साहित्य के मध्यकालीन भक्ति साहित्य से संबंधित महत्वपूर्ण पाठ्यक्रम है। Official IGNOU course information के अनुसार यह 4-credit Year 2 Theory course है और इसमें मीराबाई के जीवन, युग, भक्ति भावना, मध्यकालीन भारतीय भक्त कवयित्रियों में मीरा का महत्व, मीरा की काव्यभाषा, स्त्री-विमर्श तथा वर्तमान समय में मीरा की प्रासंगिकता का अध्ययन किया जाता है।
यह MHD-21 Solved Assignment 2026-27 in Hindi PDF विद्यार्थियों को दिए गए सत्रीय कार्य के प्रश्नों के उत्तर तैयार करने में सहायता के लिए है।
अपलोड की गई assignment PDF के अनुसार कुल अंक 100 हैं और सभी प्रश्नों को तीन भागों में विभाजित किया गया है।
Course Information
| Course Information | Details |
|---|---|
| Programme Course Code | MHD-21 |
| Course Title | मीरा का विशेष अध्ययन |
| Session | 2026-27 |
| Medium | Hindi |
| Assignment Type | सत्रीय कार्य |
| Assignment Code | MHD-21/2026-2027 |
| Maximum Marks | 100 |
| Credits | 4 |
| Course Level | Year 2 |
| Format | Solved Digital PDF |
IGNOU के official programme information में MHD-21 का course title मीरा का विशेष अध्ययन तथा 4 credits दिया गया है।
Assignment Question Paper
अपलोड की गई PDF में पहला भाग 3 काव्यांशों की संदर्भ सहित व्याख्या का है, प्रत्येक 10 अंक का, कुल 30 अंक।
प्रश्न 1 — निम्नलिखित काव्यांशों की संदर्भ सहित व्याख्या कीजिए
10 × 3 = 30
(क)
“करनां फकीरी क्या दिलगीरी, सदा मगन मन रहना रे।
कोई दिन बाड़ी तो कोई दिन बँगला, कोई दिन जंगल रहना रे।
कोई दिन हाथी कोई दिन घोड़ा, कोई दिन पांवों चलना रे।
कोई दिन गादी कोई दिन तकिया, कोई दिन भोय में पड़ना रे।
कोई दिन खाना तो कोई दिन पीना, कोई दिन भूखे ही मरना रे।”
(ख)
“राणॉजी हूँ तो गिरधर कै मन भाई।
जैमल कै घरि जनम लियो है, राणॉ नैं परणाई।
साँचा सनेही म्हारै रामसंतजन, जासूं प्रीत लगाई।
पुरबै जनम की होती गोपिका, चूक पड़ी मुझि मांही।
जगत लाज उड़ी घट भीतर, तब हरि नैं छिटकाई।
जै पकड़ोगा हाथ हमारो, खबरदार मन मांही।”
(ग)
“अब कोऊ कछु कहो दिल लागै रै।
जाकी प्रीत लगी लालन से, कंचन मिला सुहागा रै।
हंसा की प्रकृत हंसा जाणे, का जाणें नर कागा रै।
तन भी लागा मन भी लागा, ज्यों बामण गल धागा रै।
मीरां के प्रभु गिरधरनागर, भाग हमारा जागा रै।”
प्रश्न 1 के मूल काव्यांश और अंक-विभाजन uploaded assignment के प्रथम पृष्ठ पर दिए गए हैं।
Section 2 — लगभग 500 शब्दों के उत्तर
प्रश्न 2 — निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर लगभग 500 शब्दों में दीजिए।
15 × 3 = 45
(i)
भक्ति आंदोलन में मीरा के महत्व पर प्रकाश डालिए।
(ii)
मध्यकालीन भारतीय भक्त कवयित्रियों का परिचय दीजिए।
(iii)
मीरा की काव्यभाषा की विशिष्टताओं की विवेचना कीजिए।
ये तीनों प्रश्न assignment के दूसरे भाग में 15-15 अंकों के हैं।
Section 3 — लगभग 150 शब्दों की टिप्पणियाँ
प्रश्न 3 — निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर लगभग 150 शब्दों में दीजिए।
5 × 5 = 25
- भक्ति आंदोलन के प्रेरक आचार्य
- भारतीय चिन्तन परंपरा में कृष्ण
- मीरा के आराध्य
- मीरायुगीन दार्शनिक पृष्ठभूमि
- प्रगतिशील आलोचना में मीरा
ये पाँचों topics uploaded assignment के तीसरे भाग में दिए गए हैं।
Solved Assignment में Covered प्रमुख Topics
इस PDF में निम्नलिखित प्रमुख academic areas को cover किया गया है:
- मीरा की कृष्ण भक्ति
- भक्ति आंदोलन में मीरा का महत्व
- मीरा का सामाजिक और आध्यात्मिक विद्रोह
- मध्यकालीन भारतीय भक्त कवयित्रियाँ
- मीरा की काव्यभाषा
- राजस्थानी और ब्रजभाषा का प्रभाव
- मीरा के आराध्य श्रीकृष्ण
- भारतीय चिंतन परंपरा में कृष्ण
- मीरायुगीन दार्शनिक पृष्ठभूमि
- भक्ति आंदोलन के प्रेरक आचार्य
- प्रगतिशील आलोचना में मीरा
- स्त्री चेतना और सामाजिक रूढ़ियों का विरोध
- मीरा की काव्यगत विशेषताएँ
- मीरा के पदों का संदर्भ, प्रसंग और काव्य-सौंदर्य
Solved PDF में इन प्रश्नों के विस्तृत उत्तर क्रमशः दिए गए हैं। उदाहरण के लिए, Q.2 के उत्तरों में मीरा की भक्ति, नारी चेतना, सामाजिक विद्रोह, भाषा और भक्ति आंदोलन में उनके महत्व को विस्तार से समझाया गया है।
Applicable Programme Information
Official IGNOU programme information में MHD-21: मीरा का विशेष अध्ययन MHD programme के Year 2 में 4-credit Theory course के रूप में दिया गया है।
IGNOU के programme guide में MHD-21 को मॉड्यूल-4: मध्यकालीन कविता — विशेष अध्ययन के अंतर्गत रखा गया है।
Product Features
- MHD-21 Solved Assignment 2026-27
- Hindi Medium
- Complete solved answers
- 100 marks assignment coverage
- तीनों assignment sections covered
- काव्यांशों की संदर्भ सहित व्याख्या
- लगभग 500 शब्दों वाले प्रश्नों के answers
- लगभग 150 शब्दों वाली टिप्पणियाँ
- मीरा और भक्ति साहित्य से संबंधित महत्वपूर्ण topics
- Digital PDF format
- Assignment preparation के लिए convenient format
PDF का उपयोग कैसे करें
- PDF को अपने मोबाइल, लैपटॉप या कंप्यूटर में खोलें।
- Assignment के प्रश्न के अनुसार संबंधित solved answer देखें।
- Answer को समझकर अपनी assignment writing के अनुसार तैयार करें।
- आवश्यकता के अनुसार IGNOU की official study material से भी विषय का मिलान करें।
- Final assignment submit करने से पहले सभी प्रश्नों की completion और formatting जांचें।
Helpful Resources
Official IGNOU MHD Programme:
IGNOU MHD Programme
Official IGNOU MHD Programme Guide:
IGNOU MHD Programme Guide
Official IGNOU Archived Assignments:
IGNOU Archived Assignments
Frequently Asked Questions
1. MHD-21 का पूरा नाम क्या है?
MHD-21 का course title मीरा का विशेष अध्ययन है।
2. MHD-21 Solved Assignment किस session के लिए है?
यह 2026-27 session के लिए है।
3. यह assignment किस medium में है?
यह Hindi Medium में है।
4. MHD-21 assignment के कुल कितने अंक हैं?
Assignment के कुल 100 अंक हैं।
5. Assignment में कितने sections हैं?
इसमें तीन मुख्य sections हैं—काव्यांश व्याख्या, लगभग 500 शब्दों के प्रश्न और लगभग 150 शब्दों की टिप्पणियाँ।
6. पहले section में कितने प्रश्न हैं?
पहले section में 3 काव्यांश हैं, प्रत्येक 10 अंक का।
7. दूसरे section में कितने प्रश्न हैं?
दूसरे section में 3 questions हैं, प्रत्येक 15 अंक का।
8. तीसरे section में कितने topics हैं?
तीसरे section में 5 topics हैं, प्रत्येक 5 अंक का।
9. क्या PDF में सभी assignment questions के answers हैं?
हाँ, uploaded solved PDF में assignment के सभी दिए गए questions और topics के answers शामिल हैं।
10. MHD-21 कितने credits का course है?
Official IGNOU information के अनुसार MHD-21 4 credits का Theory course है।
Disclaimer
यह सामग्री Mother Publication द्वारा उपलब्ध कराया गया एक स्वतंत्र educational resource है। Mother Publication IGNOU से officially affiliated, authorized, endorsed या sponsored नहीं है। यह PDF विद्यार्थियों को assignment preparation और academic reference में सहायता देने के उद्देश्य से तैयार किया गया है। विद्यार्थियों को final submission से पहले IGNOU की official study material और instructions से जानकारी का मिलान करने की सलाह दी जाती है।
Product Tags
MHD-21, MHD-21 Solved Assignment, MHD21, MHD 21, MHD-21 Assignment, MHD21 Assignment, MHD 21 Assignment, MHD-21 Solved Assignment 2026-27, MHD21 Solved Assignment 2026-27, MHD 21 Solved Assignment 2026-27, MHD-21 2026-27, MHD21 2026-27, MHD 21 2026-27, MHD-21 Hindi, MHD-21 Hindi Medium, Meera Ka Vishesh Adhyayan, मीरा का विशेष अध्ययन, MHD-21 PDF, MHD-21 Assignment PDF, MHD-21 Solved PDF, 2026-27 Assignment, 2027 Assignment, 2027 Solved Assignment, MHD Assignment, MHD Hindi Assignment










