BHIE-143 Solved Assignment 2026-27 in Hindi | पर्यावरण का इतिहास
Introduction
BHIE-143 पर्यावरण का इतिहास मानव समाज और प्राकृतिक पर्यावरण के बीच ऐतिहासिक संबंधों का अध्ययन करने वाला पाठ्यक्रम है। वर्तमान 2026-27 हिंदी माध्यम सत्रीय कार्य में पर्यावरण, समाज, प्राकृतिक संसाधनों, संरक्षण और ऐतिहासिक परिवर्तन से जुड़े प्रश्न शामिल हैं।
वर्तमान PDF तीन सत्रीय कार्यों में विभाजित है और इसमें कुल 10 प्रश्न तथा अधिकतम 100 अंक हैं।
Course Information
| Field | Details |
|---|---|
| Course Code | BHIE-143 |
| Course Name | पर्यावरण का इतिहास |
| Programme | BAG, BAHIH |
| Session | 2026-27 |
| Medium | Hindi Medium |
| Assignment Code | BHIE-143/TMA/2026-2027 |
Product Overview
इस सॉल्व्ड असाइनमेंट में पर्यावरणीय इतिहास और मानव-प्रकृति संबंधों से जुड़े प्रमुख विषय शामिल हैं। इसमें पारिस्थितिकीय नारीवाद, भारत में NGOs और पर्यावरणीय आंदोलनों की भूमिका, मध्यकालीन भारत में मानव-पर्यावरण संबंध, हरित साम्राज्यवाद तथा भारतीय दर्शन में पर्यावरणीय तत्वों पर प्रश्न दिए गए हैं।
लघु श्रेणी में पर्यावरणीय इतिहास, नदी घाटी सभ्यताओं में जल संसाधन, ईस्ट इंडिया कम्पनी के अंतर्गत शिकार, जैवविविधता और संगम युग की तिणै अवधारणा जैसे विषय शामिल हैं।
Assignment Question Paper
सत्रीय कार्य-I
निर्देश: निम्नलिखित वर्णनात्मक श्रेणी प्रश्नों के उत्तर लगभग 500 शब्दों में दीजिए। प्रत्येक प्रश्न 20 अंकों का है।
1) ‘पारिस्थितिकीय नारीवाद’ से आप क्या समझते हैं? भारतीय संदर्भ में पारिस्थितिकीय नारीवाद को स्पष्ट करते हुए व्याख्या कीजिए। 20
2) भारत में पर्यावरण की रक्षा करने में गैर-सरकारी संगठनों (NGOs) और पर्यावरणीय आंदोलनों की भूमिका पर टिप्पणी कीजिए। 20
सत्रीय कार्य-II
निर्देश: निम्नलिखित मध्यम श्रेणी प्रश्नों के उत्तर लगभग 250 शब्दों में दीजिए। प्रत्येक प्रश्न 10 अंकों का है।
3) मध्यकालीन भारत में मानव-पर्यावरण संबंध, अंतःक्रिया तथा अंतराफलक को आप किस प्रकार देखते हैं? 10
4) ‘हरित साम्राज्यवाद’ को परिभाषित कीजिए। हरित साम्राज्यवाद के प्रति यूरोपीय उपनिवेशवाद के नज़रिये का आकलन कीजिए। 10
5) भारतीय दर्शन में वनों, झीलों आदि जैसे पर्यावरणीय तत्वों एवं घटकों को किस प्रकार दर्शाया गया है? 10
सत्रीय कार्य-III
निर्देश: निम्नलिखित लघु श्रेणी प्रश्नों के उत्तर लगभग 100 शब्दों में दीजिए। प्रत्येक प्रश्न 6 अंकों का है।
6) पर्यावरणीय इतिहास 6
7) प्राचीन भारत के दौरान नदी-घाटी सभ्यताओं में जल संसाधनों की भूमिका 6
8) ईस्ट इंडिया कम्पनी के अंतर्गत शिकार 6
9) जैवविविधता और पर्यावरणीय संरक्षण 6
10) संगम युग के दौरान तिणै की अवधारणा 6
उपरोक्त प्रश्नों की संरचना, शब्द-सीमा और अंक वर्तमान PDF के प्रथम पृष्ठ पर दिए गए हैं।
Section-wise Questions
सत्रीय कार्य-I — 40 अंक
- पारिस्थितिकीय नारीवाद और भारतीय संदर्भ — 20 अंक
- भारत में NGOs और पर्यावरणीय आंदोलनों की भूमिका — 20 अंक
सत्रीय कार्य-II — 30 अंक
- मध्यकालीन भारत में मानव-पर्यावरण संबंध, अंतःक्रिया तथा अंतराफलक — 10 अंक
- हरित साम्राज्यवाद और यूरोपीय उपनिवेशवाद — 10 अंक
- भारतीय दर्शन में पर्यावरणीय तत्व एवं घटक — 10 अंक
सत्रीय कार्य-III — 30 अंक
- पर्यावरणीय इतिहास — 6 अंक
- प्राचीन भारत की नदी-घाटी सभ्यताओं में जल संसाधन — 6 अंक
- ईस्ट इंडिया कम्पनी के अंतर्गत शिकार — 6 अंक
- जैवविविधता और पर्यावरणीय संरक्षण — 6 अंक
- संगम युग के दौरान तिणै की अवधारणा — 6 अंक
कुल अधिकतम अंक: 100।
Important Topics Covered
- पारिस्थितिकीय नारीवाद
- भारतीय संदर्भ में पारिस्थितिकीय नारीवाद
- चिपको और अप्पिको आंदोलन
- वंदना शिवा और पर्यावरणीय विचार
- NGOs की पर्यावरण संरक्षण में भूमिका
- नर्मदा बचाओ आंदोलन
- साइलेंट वैली आंदोलन
- मध्यकालीन भारत में मानव-पर्यावरण संबंध
- हरित साम्राज्यवाद
- औपनिवेशिक वन नीति
- भारतीय दर्शन और प्रकृति
- पर्यावरणीय इतिहास
- प्राचीन नदी-घाटी सभ्यताओं में जल संसाधन
- ईस्ट इंडिया कम्पनी के अंतर्गत शिकार
- जैवविविधता संरक्षण
- संगम युग की तिणै अवधारणा
Applicable Programmes
आधिकारिक IGNOU स्रोत BHIE-143 को BAG (Bachelor of Arts – General) और BAHIH (Bachelor of Arts Honours History) के साथ सूचीबद्ध करता है। IGNOU के आधिकारिक परीक्षा दस्तावेज़ में भी BHIE-143 के सामने दोनों programme codes दिए गए हैं।
Applicable Programme Codes:
- BAG
- BAHIH
Product Features
- BHIE-143 2026-27 सत्रीय कार्य
- Hindi Medium Digital PDF
- कुल 10 प्रश्न
- अधिकतम 100 अंक
- तीन सत्रीय कार्य भाग
- सभी वर्तमान assignment questions शामिल
- प्रश्नों के साथ उपलब्ध सॉल्व्ड उत्तर
- वर्णनात्मक, मध्यम और लघु श्रेणी के प्रश्न
- पर्यावरणीय इतिहास के प्रमुख विषयों पर केंद्रित सामग्री
- Instant Download Format
PDF कैसे उपयोग करें?
- PDF को डाउनलोड करके अपने डिवाइस में खोलें।
- सबसे पहले प्रश्नों और संबंधित निर्देशों को ध्यान से पढ़ें।
- प्रत्येक प्रश्न के उपलब्ध सॉल्व्ड उत्तर को संदर्भ के रूप में देखें।
- उत्तर तैयार करते समय IGNOU की आधिकारिक अध्ययन सामग्री से भी मिलान करें।
- अंतिम उत्तर लिखने से पहले प्रश्न क्रमांक और निर्धारित शब्द-सीमा की जाँच करें।
Helpful Resources
- IGNOU BAG Programme
- IGNOU BAHIH Programme
- IGNOU Official Assignment Portal
- IGNOU का आधिकारिक BHIE-143 course/examination material
IGNOU के आधिकारिक स्रोत में BHIE-143 का शीर्षक पर्यावरण का इतिहास / History of Environment दिया गया है। आधिकारिक 2024 और 2025 परीक्षा दस्तावेज़ भी यही course title और BAG/BAHIH programme association दिखाते हैं।
Frequently Asked Questions
1. BHIE-143 किस विषय का कोर्स है?
BHIE-143 पर्यावरण का इतिहास विषय का पाठ्यक्रम है।
2. यह Assignment किस सत्र के लिए है?
यह 2026-27 सत्र के लिए है।
3. यह किस माध्यम में है?
यह Hindi Medium सॉल्व्ड असाइनमेंट PDF है।
4. BHIE-143 Assignment में कितने प्रश्न हैं?
वर्तमान PDF में कुल 10 प्रश्न हैं।
5. BHIE-143 Assignment के अधिकतम अंक कितने हैं?
अधिकतम अंक 100 हैं।
6. Assignment कितने भागों में विभाजित है?
सत्रीय कार्य तीन भागों—I, II और III—में विभाजित है।
7. क्या PDF में सॉल्व्ड उत्तर उपलब्ध हैं?
हाँ। उपलब्ध PDF में सभी 10 प्रश्नों के बाद सॉल्व्ड उत्तर दिए गए हैं।
8. इस Assignment में मुख्य विषय कौन से हैं?
पारिस्थितिकीय नारीवाद, पर्यावरणीय आंदोलन, मानव-पर्यावरण संबंध, हरित साम्राज्यवाद, भारतीय दर्शन, पर्यावरणीय इतिहास, जल संसाधन, शिकार, जैवविविधता और तिणै प्रमुख विषय हैं।
9. यह Assignment किन programmes के लिए लागू है?
सत्यापित programme codes BAG और BAHIH हैं।
10. BHIE-143 कितने credits का course है?
IGNOU के आधिकारिक course/prospectus records के अनुसार BHIE-143 6 credits का course है।
Disclaimer
यह सामग्री विद्यार्थियों की शैक्षणिक सहायता के लिए तैयार की गई है। इसे IGNOU की आधिकारिक अध्ययन-सामग्री या आधिकारिक निर्देशों का विकल्प न माना जाए। अंतिम असाइनमेंट तैयार करते समय IGNOU द्वारा उपलब्ध नवीनतम आधिकारिक सामग्री और निर्देशों का पालन करें।
Mother Publication is an independent educational resource provider and is not officially affiliated with or endorsed by IGNOU.
PRODUCT TAGS
BHIE-143 Assignment 2026-27, BHIE-143 Solved Assignment 2026-27, BHIE-143 Hindi Assignment, BHIE-143 Hindi Medium, BHIE-143 Assignment PDF, BHIE-143 Solved PDF, BHIE-143 2027 Assignment, BHIE-143 2027 PDF, BHIE-143 2026-27 PDF, BHIE-143 Session 2026-27, BHIE-143 Hindi PDF, BHIE-143 Solved Assignment Hindi, BHIE-143 TMA 2026-27, BHIE-143 TMA PDF, BHIE-143 पर्यावरण का इतिहास Assignment, BHIE-143 पर्यावरण का इतिहास PDF, BAG BHIE-143 Assignment 2026-27, BAG BHIE-143 Hindi PDF, BAHIH BHIE-143 Assignment 2026-27, BAHIH BHIE-143 Hindi PDF






